CHỦ ĐIỂM “NGÀY TẾT QUÊ EM”

CUỐN: SỰ TÍCH BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY

STN/ 2826 - 2845

Thưa các thầy giáo, cô giáo cùng toàn thể các em học sinh thân mến.

Lại một mùa xuân xinh đẹp nữa lại về. Xuân về, trăm hoa khoe sắc tỏa hương, cây cối đâm chồi nảy lộc, ai ai cũng thích. Và lúc ấy chúng ta sẽ được đón tết Nguyên đán - Tết cổ truyền của dân tộc.

Tết nguyên Đán hay còn gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch hoặc Tết Cổ truyền, là dịp lễ quan trọng và thiêng liêng đối với mỗi con người Việt Nam chúng ta. Tết về đánh dấu cho một năm cũ đã qua và khởi đầu cho một năm mới sắp đến đầy hứa hẹn. Bên cạnh đó, Tết là dịp để chúng ta tưởng nhớ đến tổ tiên, nguồn cội và tình thân. Một số phong tục ngày Tết của chúng ta như: Đưa và rước ông táo vào ngày 23 và 30 tháng chạp, gói bánh chưng ở miền Bắc và bánh tét ở miền Nam, bày mâm ngũ quả để cúng gia tiên…

Trong dịp Tết cổ truyền Việt Nam, trên mâm cúng gia tiên của bất kỳ gia đình nào cũng không thể thiếu một thứ bánh đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam đó là món bánh chưng xanh. Vì sao có bánh chưng xanh? Vì sao bánh chưng lại được đặt trân trọng trên bàn thờ trong ngày tết như vậy? Nhân dịp giới thiệu sách tháng 1 với chủ điểm “Ngày tết quê em” chào đón Tết Bính Ngọ 2026, thư viện trường Tiểu học Tuấn Việt xin gửi tới các thầy cô giáo và các em học sinh một cuốn sách rất ý nghĩa - đó là  cuốn “Sự tích bánh chưng bánh giầy”, cuốn sách do tác giả Thuỳ Trang biên soạn, minh hoạ Đoàn Minh Nghĩa. Cuốn sách do NXB Hà Nội ấn hành năm 2023, khổ 17 x 24cm được in trên bìa cứng dày, với những hình ảnh ngộ nghĩnh, màu sắc bắt mắt.

Bánh chưng, bánh giầy là hình ảnh của quê hương với mầu xanh ruộng đồng, sông núi, được làm ra từ những hạt "ngọc thực" quý nhất của thiên nhiên, sinh sôi nảy nở trên những triền đất phù sa đồng bằng dưới sức lao động của con người. Những sản vật giản dị, đậm đà hương vị không những ẩn chứa các giá trị văn hóa và tâm linh mà còn mang ý nghĩa triết lý nhân sinh sâu sắc. Bánh chưng, bánh giầy được chế biến từ lúa nếp thơm, một sản phẩm tiêu biểu của nghề trồng lúa nước có từ thời Vua Hùng. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, hai sản vật này gắn với câu chuyện huyền sử về lòng hiếu thảo của chàng hoàng tử Lang Liêu thời Hùng Vương dựng nước.
Truyện kể rằng vua Hùng thứ 6 có 22 người con trai. Tất cả đều thông minh, văn hay võ giỏi. Trong đó chỉ có hoàng tử thứ 18 tên là Lang Liêu chỉ thích trồng trọt.
          Khi vua Hùng đã già yếu, muốn kén chọn người kế vị, vua phán truyền “Đến ngày hội lớn đầu năm, ai dâng được của ngon vật lạ nhất để cúng trời đất sẽ được ta truyền ngôi cao”.     

Các hoàng tử đua nhau lên rừng, xuống biển tìm của ngon vật lạ. Riêng hoàng tử Lang Liêu nghĩ mình sẽ dâng vua cha sản vật từ chính đồng quê của mình. Chàng cùng vợ con chăm sóc cho cánh đồng lúa quê hương. Đến vụ bội thu, chàng suy nghĩ tìm cách làm bánh rồi ngủ thiếp đi mất, trong giấc mơ chàng được 1 vị nữ thần báo mộng ý nghĩa và cách làm các bánh từ gạo nếp. Chàng cùng mọi người chuẩn bị lá dong, gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn và gói thành 1 thứ bánh vuông, bọc lá xanh. Mọi người cùng nhau giã gạo nếp giã nhuyễn và nặn thành 1 thứ bánh mịn màng, cẩn thận cho từng cái bánh.

Ngày hội lớn đầu năm đã đến, mọi người nô nức mang sản vật mà mình đã chuẩn bị để dâng lên vua cha. Đến lượt mình mâm bánh của Lang Liêu trình lên, thấy lạ ai cũng xúm lại xem. Vua Hùng sau khi nếm thử và được nghe ý nghĩa của hai loại bánh. Ông đã chọn lễ vật của Lang Liêu dâng để tế trời đất và đặt tên cho bánh hình vuông là bánh chưng và bánh hình tròn là bánh giầy. Ông cũng chọn Lang Liêu là người nối ngôi báu. Từ đó nhân dân ta có tục gói bánh chưng và giã bánh giầy trong dịp tết, chọn những cái ngon nhất đẹp nhất để bày lên bàn thờ cúng tổ tiên.
          Để biết rõ hơn về “Sự tích bánh chưng bánh giầy”, xin mời các em hãy đến thư viện để tìm đọc.

Lai Khê, ngày 15 tháng 01 năm 2026

Người giới thiệu: Phạm Thị Mai